Wat doet je ademhaling met je lichaam? 4 effecten die je elke dag voelt

Wat doet je ademhaling met je lichaam? 4 effecten die je elke dag voelt 

Je ademt ongeveer 20.000 keer per dag, meestal zonder erbij stil te staan. Toch heeft elke ademhaling invloed op veel meer dan alleen je longen. Je ademhaling beïnvloedt je zenuwstelsel, je hartslag, je bloedsomloop en zelfs hoe gemakkelijk zuurstof aan je spieren en hersenen wordt afgegeven. En het bijzondere is dat je die ademhaling ook bewust kunt beïnvloeden. In deze blog ontdek je vier belangrijke effecten van ademhaling op je lichaam en waarom rustig, functioneel ademen zo waardevol is. 

1. Je ademhaling beïnvloedt je zenuwstelsel 

Je autonome zenuwstelsel regelt voortdurend allerlei processen zonder dat je daarover hoeft na te denken. Denk aan je hartslag, spijsvertering, bloeddruk en ademhaling. 

Bij stress wordt je sympathische zenuwstelsel actiever. Je lichaam maakt zich klaar om te reageren, je spieren spannen zich aan en je ademhaling wordt vaak sneller en hoger. 

Wanneer je rustig en ritmisch ademt, kan dat helpen om je lichamelijke activatie te verminderen. Daarbij speelt onder andere de nervus vagus een rol, een belangrijke zenuw binnen het parasympathische zenuwstelsel die betrokken is bij rust en herstel. 

Dat betekent niet dat je met één ademhaling je zenuwstelsel volledig kunt omschakelen. Maar je ademhaling is wel een van de manieren waarop je bewust invloed kunt uitoefenen op processen die normaal grotendeels automatisch verlopen. 

2. Je ademhaling beïnvloedt je hartslag 

Je hart en je ademhaling werken voortdurend samen. Bij iedere inademing versnelt je hartslag doorgaans een beetje, en bij iedere uitademing vertraagt die weer. 

Dit noemen we respiratoire sinusaritmie. Het is een normaal verschijnsel dat mee bijdraagt aan je hartslagvariabiliteit, ook wel HRV genoemd. 

Wanneer je rustiger en regelmatiger ademt, kunnen deze schommelingen in je hartslag duidelijker worden. Vooral bij een ademritme rond de individuele resonantiefrequentie ontstaat een sterke wisselwerking tussen je ademhaling, hartslag en bloeddrukregulatie. 

Dat principe wordt gebruikt bij hartcoherentie en HRV-biofeedback. 

Een rustige ademhaling kan bovendien helpen om een verhoogde hartslag na stress geleidelijk te laten dalen. Je hartslag hoeft daarbij niet voortdurend laag te zijn. Het belangrijkste is dat je cardiovasculaire systeem zich flexibel kan aanpassen aan inspanning, stress en herstel. 

3. Je ademhaling beïnvloedt de zuurstofafgifte 

Veel mensen denken dat diep of veel ademen automatisch betekent dat hun lichaam meer zuurstof krijgt. Maar dat klopt niet altijd. 

Onder normale omstandigheden is je bloed al bijna volledig verzadigd met zuurstof. Wat minstens zo belangrijk is, is hoe gemakkelijk die zuurstof vanuit je bloed aan je weefsels wordt afgegeven. 

Daarbij speelt koolstofdioxide (CO₂) een belangrijke rol. 

Wanneer je spieren actief zijn, produceren ze extra CO₂. Daardoor wordt de omgeving rond die spieren iets zuurder en laat hemoglobine gemakkelijker zuurstof los. Dit noemen we het Bohr-effect. 

Adem je in rust te snel of te diep, dan kun je juist te veel CO₂ uitblazen. Je bloed wordt tijdelijk minder zuur, waardoor hemoglobine de zuurstof sterker vasthoudt. Ook kan een sterke CO₂-daling de doorbloeding van je hersenen verminderen. 

Dat verklaart waarom overademen klachten kan veroorzaken zoals duizeligheid, tintelingen en een licht gevoel in je hoofd, zelfs wanneer er voldoende zuurstof in je bloed aanwezig is. 

Goed ademen draait dus niet om zoveel mogelijk lucht binnenhalen, maar om een gezonde balans tussen zuurstof en CO₂. 

4. Neusademhaling beïnvloedt je luchtwegen en bloedsomloop 

Je neus doet veel meer dan alleen lucht doorlaten. Wanneer je door je neus ademt, wordt de ingeademde lucht gefilterd, verwarmd en bevochtigd voordat ze je longen bereikt. 

Daarnaast wordt in je neus en bijholtes stikstofmonoxide (NO) geproduceerd. Een deel daarvan komt tijdens de neusademhaling met de lucht mee in je longen. 

Stikstofmonoxide is een stof die betrokken is bij de regulatie van bloedvaten en luchtwegen. Het heeft onder andere vaatverwijdende eigenschappen en speelt een rol bij verschillende processen in de longen. 

Dat maakt neusademhaling fysiologisch interessant, al betekent het niet dat je door je neus te ademen automatisch overal in je lichaam een betere doorbloeding krijgt. 

Neusademhaling kan bovendien helpen om rustiger en minder overmatig te ademen, vooral wanneer je ontspannen bent. 

Zo maak je bewust ademen onderdeel van je dag 

Je hoeft geen ingewikkelde ademhalingsoefeningen te doen om meer aandacht te besteden aan je ademhalingspatroon. Begin vooral met opmerken hoe je ademt. 

Een paar eenvoudige aandachtspunten: 

• Adem rustig door je neus, zolang dat comfortabel mogelijk is. 

• Adem zacht en ontspannen. Je hoeft niet voortdurend diep adem te halen. 

• Laat je buik en onderste ribben vrij bewegen. Forceer geen grote ademhalingsbewegingen. 

• Vertraag je ademhaling geleidelijk wanneer je gespannen bent, zonder jezelf luchttekort te bezorgen. 

• Oefen een paar minuten per dag, bij voorkeur op een rustig moment. 

Het doel is niet om zo traag mogelijk te ademen, maar om je ademhaling beter af te stemmen op wat je lichaam nodig heeft. 

Voor wie is dit interessant? 

Bewust ademen is interessant voor iedereen die meer inzicht wil krijgen in de wisselwerking tussen ademhaling, stress en lichamelijke reacties. 

Vooral mensen die veel spanning ervaren, regelmatig zuchten, hoog in de borst ademen of gevoelig zijn voor overademen kunnen baat hebben bij meer lichaamsbewustzijn. 

Ook voor sporters, ademcoaches, kinesitherapeuten en andere hulpverleners is het nuttig om te begrijpen hoe ademhaling samenhangt met het autonome zenuwstelsel, HRV, zuurstofafgifte en bloedcirculatie. 

Tot slot 

Je ademhaling doet veel meer dan zuurstof naar je longen brengen. Ze beïnvloedt je autonome zenuwstelsel, je hartslag, de zuurstofafgifte aan je weefsels en verschillende processen in je luchtwegen en bloedsomloop. 

Het mooie is dat je daar zelf aandacht aan kunt besteden. Een paar minuten per dag bewust, rustig en comfortabel ademen kan een waardevol moment van herstel zijn. 

Je ademhaling is niet alleen iets wat je lichaam automatisch doet. Het is ook een ingang om je lichaam beter te leren begrijpen. 

Wil je meer weten over ademhaling, hyperventilatie of hartcoherentie? Ontdek meer op blijvenademen.be of schrijf je in voor de nieuwsbrief. 

Bekijk onze opleidingen 

Wat doet Blijven Ademen?

Bij Blijven Ademen help ik mensen om hun ademhaling beter te begrijpen en bewust in te zetten voor meer rust, veerkracht en herstel.

Daarnaast organiseer ik praktijkgerichte opleidingen voor zorgverleners rond hartcoherentie, hyperventilatie en hartritmevariabiliteit (HRV). Hierbij combineer ik wetenschappelijke inzichten met praktische technieken die je meteen kunt toepassen in je eigen praktijk.

Wil je je als zorgverlener verder verdiepen in ademhaling en hartcoherentie?

 https://www.blijvenademen.be/opleidingen